สาวๆส่วนใหญ่ มักจะเคยผ่านประสบการณ์ปวดท้องในช่วงวันนั้นของเดือนมาแล้วทั้งนั้น แต่รู้หรือไม่ว่า อาการปวดท้องที่รุนแรงและเรื้อรังอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) หรือที่เรารู้จักกันในชื่อ ช็อกโกแลตซีสต์ นั่นเอง

ช็อกโกแลตซีสต์คืออะไร?
ช็อกโกแลตซีสต์คือภาวะที่เยื่อบุโพรงมดลูก ไปเจริญอยู่ผิดที่ เช่นในอุ้งเชิงกราน หรืออวัยวะอื่นๆ แทนที่จะเจริญอยู่ในโพรงมดลูกตามปกติ ส่งผลให้ประจำเดือนมีความผิดปกติ
ช็อกโกแลตซีสต์มีหน้าตาหลายแบบ ทั้งเป็นจุดสีน้ำตาล จุดสีแดง ถุงน้ำสีใส หรือแม้แต่ถุงสีน้ำตาลคล้ายช็อกโกแลต ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ ช็อกโกแลตซีสต์ นั่นเอง

ใครเสี่ยงเป็นช็อกโกแลตซีสต์บ้าง?
จากการศึกษา พบว่าผู้หญิง 10% มีภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ โดย 50% ของผู้ป่วย มีอาการปวดประจำเดือนร่วมกับปัญหาการมีบุตรยาก โดยอายุของผู้ป่วยโดยเฉลี่ยอยู่ในช่วงประมาณ 20-40 ปี ปัจจัยที่ทำให้เสี่ยงเป็นช็อกโกแลตซีสต์ ได้แก่
1. มีประวัติคนในครอบครัวเคยเป็นช็อกโกแลตซีสต์
2. สตรีที่ยังไม่มีบุตร
3. เริ่มมีประจำเดือนตั้งแต่อายุยังน้อย, รอบเดือนสั้นหรือยาวมากกว่าปกติ
หรือรอบเดือนมาถี่
4. สตรีที่เข้าสู่ภาวะหมดประจำเดือน (วัยทอง) ช้า

อาการน่าสงสัย ถ้ามีควรรีบปรึกษาแพทย์!
1. ปวดท้องก่อนมีประจำเดือน 2-3 วันโดยจะปวดมากขึ้น และรุนแรงขึ้นในรอบถัดๆไป
2. ปวดท้องน้อยแบบเจ็บลึกๆ บริเวณช่องคลอดขณะมีเพศสัมพันธ์ หรือปวดท้องน้อยเรื้อรัง เกินกว่า 6 เดือน
3. คลำเจอก้อนบริเวณท้องน้อย
4. มีเลือดออกผิดปกติจากช่องคลอด
5. มีบุตรยาก

เป็นแล้วรักษายังไงดี?

  1. การรักษาด้วยยา
    • ยาแก้ปวด และยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) กรณีมีอาการปวดไม่มาก
    • ยาเม็ดคุมกำเนิด ยาฉีด ยาฝัง แผ่นแปะคุมกำเนิด
    • ยาฮอร์โมนกลุ่มโปรเจสติน
    • ยาฮอร์โมนกลุ่มแอนโดรเจน
    • ยากลุ่ม Gonadotropin releasing hormone agonist (GnRHa) ช่วยหยุดการทำงานของไข่ชั่วคราว ทำให้ไม่มีการผลิตฮอร์โมนเพศมากระตุ้นโรค
  2. รักษาโดยการผ่าตัด
    • สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปวดประจำเดือนมาก มีถุงน้ำช็อกโกแลตขนาดใหญ่
    • หรือกินยาแล้วไม่ได้ผล แนะนำให้รักษาด้วยการผ่าตัดจะดีกว่าค่ะ

ถึงแม้อาการปวดระหว่างช่วงมีประจำเดือน จะเป็นเรื่องปกติที่สาวๆหลายคนต้องเจอกันเป็นธรรมดา แต่อาการปวดประจำเดือนที่รุนแรง และเรื้อรัง ก็เป็นเรื่องที่ผู้หญิงอย่างเราๆ ไม่ควรละเลย เมื่อเกิดความผิดปกติ ควรรีบปรึกษาสูตินรีแพทย์ เพื่อรับการตรวจ และการรักษาอย่างถูกต้องนะคะ